ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත් කලාපයට අයත් රත්නපුර දිස්ත්‍රීක්කයේ පුරාවිද්‍යාත්මක උරුමයන් ප්‍රාග් ඓතිහාසික අවධියේ සිට ඓතිහාසික අවධිය දක්වා නියෝජනය කරනු ලබයි. විශේෂයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග්ඓතිහාසික යුගය පිළිබද සිදු කළ පර්යේෂණවලදී මෙම ප්‍රදේශය ප්ලයිස්ටෝසීන අවධිය තෙක් සාධක හමුවන විශේෂිත කලාපයක් ලෙස තහවුරුකොටගෙන ඇත. ඛෙල්ලන්බැදි පැලැස්ස, කුරුවිට, පැල්මඩුල්ල, කලවාන යන ස්ථානවලින් ප්ලයිස්ටෝසීන අවධියට අයත් වැදගත් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක රැසක් හමු වී ඇත. රත්නපුර සත්ත්ව සන්තතිය පිළිබඳ අදින් වසර 60 000 වඩා පැරණි සාධක හා බලංගොඩ මානවයා (ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග්ඓතිහාසික මානවයා) පිළිබද අදින් වසර 37 000 ට වඩා පැරණි සාධක රත්නපුර අවට ප්‍රදේශ වලින් හමු වී ඇත. තෙත් කලාපීය පරිසරයකින් හා කඳුකර භූ විෂමතාවකින් යුත් මෙම කලාපය පුරා ඓතිහාසික යුගයට අයත් බෞද්ධ විහාරාරාම රාශියක් ද ව්‍යාප්තව පවතී.

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග්ඓතිහාසික උරුමය කේන්ද්‍ර කරගනිමින් මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල මගින් 2016 වර්ෂයේ රත්නපුර දිස්ත්‍රීක්කයේ උරුම කළමනාකරණ කටයුතු ආරම්භ කරන ලදී. ඒ යටතේ එම ස්ථාන සංරක්ෂණ කිරීමත් නරඹන්නන්ට එම ස්ථාන අධ්‍යයනය කිරීමේ හා සංචාරයේ යෙදීමට අවශ්‍ය පසුකම් සැලසීමත් සිදු කරනු ලබයි.

saman-devalaya-1-561x263